MacOSXPC.Com

Bugün İngiliz The Guardian gazetesinin birinci sayfasında, Apple’ın müzik endüstrisine etkileri ve dijital haklar yönetimi (DRM) konusunda attığı adımları ve bunların sonuçları üzerine oldukça güzel bir yazı yazmış.

Biz de ilgilenen okurlarımız için yazının Türkçe’sini yayımlıyoruz.

Apple DRM’yi Nasıl Değiştiriyor?

Gün geçtikçe Dijital Haklar Yönetimi (DRM)’yi kullanmayı reddeden mağazalar ve kayıt şirketlerinin sayısı arttıkça, Apple üyelik servislerine yönelik alternatif bir plana sahip olabilir.

Apple bundan beş yıl önce müzik şirketleri ile onların eserlerini dijital olarak satmak istediğini belirtmek için masaya oturduğunda müzik şirketleri, Apple’ın satacağı müziklerin kopyalanmasını engellemek için bir yöntem geliştirmesi konusunda ısrarcıydılar. Bu da şarkıların sınırsız sayıda kopyalanmasının önüne geçecek Dijital Haklar Yönetimi (DRM)’nin kullanımı sonucunda mümkündü. Apple CEO’su Steve Jobs, müzik şirketleri ile yaptıkları anlaşmanın temel noktalarından birinin bu olduğunu ve DRM kopya korumasının bilgisayar korsanları tarafından kırılması durumunda ilgili hatayı düzeltmek için sadece birkaç haftaları olduğunu belirtiyor ve kendilerinin bunu başaramamaları durumunda müzik şirketlerinin ürünlerini iTunes mağazasından çekme hakları bulunduğunu sözlerine ekliyor.

Peki DRM’nin gerçek etkisi nedir? Geçen yıl, müzik şirketi EMI, şarkıları DRM koruması olmadan iTunes üzerinden iTunes Plus servisi altında satmaya başlamıştı. GiantSteps Medya Teknoloji Stratejileri Başkanı ve DRM uzmanı Bill Rosenplatt, “Endüstri en sonunda yasal olarak satın alınan şarkıların DRM’sinin nasıl kaldırılacağına ve bunun korsanlığa olan etkileri konusunda somut veriler almaya başlamışlardı. İstatistikler gösterdi ki bunun korsanlığa herhangi bir etkisi olmadı.”

Hiçbir etkisi olmadı. İddia dikkat çekici. Eğer DRM insanları korsanlıktan caydırmıyorsa o zaman bu tümüyle kullanıcı için sıkıntı yaratıyor. The Guardian şimdi pek çok indirme mağazalarının kalıcı müzik indirmelerindeki DRM’yi kaldıracağına emin. HMV’nin Dijital İçerik Yöneticisi “Yaz mevsiminden itibaren DRM’siz müzik satacağız” diyor ve uyumluluk sorunlarının tümünü çözeceğini de sözlerine ekliyor, özellikle Apple’ın iPod’u ile. Amazon halihazırda Birleşik Devletler’de DRM’siz MP3 indirme mağazasını hizmete sunmuş durumda ve servisin bu yılın ilerleyen dönemlerinde dünyanın diğer ülkelerine de yayılacağı biliniyor. Napster Birleşik Devletler’de aylık abonelik dışındaki satın almalarda MP3′e geçiyor ve kaynaklar İngiltere’de de benzer uygulamanın yürürlüğe konacağını öngörüyor. Apple ise günden güne DRM koruması olmayan şarkıların satışını arttırmaya devam ediyor.

İşe bakın ki müzik şirketleri şimdi DRM’den vazgeçiyorlar çünkü DRM’siz satışlar çok iyi işledi. Apple kendi DRM sürümünü rakipleri ile paylaşmayacaktır çok satan iPod, iTunes mağazasının bugünlere gelmesinde en önemli etken olmuştur. Rosenblatt’a göre kayıt şirketleri Apple ve iTunes’a rakip bulabilmek için çaresiz kalmışlardı. Endüstri kaynaklarına göre Apple’ın iTunes servisi Birleşik Krallık dijital müzik pazarının %70′ine sahip ve bu oran her geçen gün artıyor. “Kayıt şirketleri Apple ile masaya oturmak istemiyor zira Apple ekonomik kuralları ve iş modellerini etkileyebilecek bir konumda bulunuyor.” diyor Rosenblatt. “İnsanları iTunes kullanmaktan ne alıkoyacaktır? Buna verilecek cevaplardan birisi DRM’den kurtulmak.”

Lisanslar İptal Edildi

Aynı zamanda, DRM’nin başarısızlığı sebebiyle bazı kullanıcılar bunun cezasını çekmek zorunda kaldı. Microsoft’un artık kapalı olan ve Birleşik Devletler’de faaliyet göstermiş olan MSN Music mağazasının ilk üyeleri, şirketten pek de hoş olmayan bir elektronik posta aldılar: “31 Ağustos 2008′den itibaren MSN Music’ten satın aldığınız müziklerin lisans anahtarlarını sağlamak konusunda destek ya da müziklerin başka bilgisayarlarda kullanılabilmesi üzere yetkilendirilmesi konusunda destek vermeyeceğiz.”

Peki bunun anlamı nedir? Korumalı müzik dosyaları bir tür sayısal anahtarla şifrelenmiş ve kilitlenmiştir. Bu dosyayı çalabilmek için medya oynatıcınız ilgili dosyanın bilgisayarlarda ya da taşınabilir aygıtlarda kullanılabilmesi için gerekli dijital lisansı almalıdır. Bu lisans ayrıca müziğin başka aygıtlara ya da bilgisayarlara kopyalanmasını da engellenmeyebilir ancak her bir aygıt çevrimiçi lisans sunucusu tarafından ilgili dosyanın kullanılabilmesi için yetkilendirilmelidir. Bu tip bir sunucu olmadan MSN Music kullanıcıları daha önce ilgili servis üzerinden satın aldıkları DRM korumalı müzikleri servis tamamen kapandıktan sonra satın alacakları yeni PClerde ya da taşınabilir oynatıcılarda kullanamayacaklar.

Problem aslında kulağa geldiğinden daha da kötü olabilir, zira “yeni” aygıt aslında sizin eski PCniz olabilir. Bazı kullanıcılar Windows işletim sistemini belirli aralıklarla sistem hızlarını optimum seviyede tutabilmek için yeniden yüklerler ancak bunu yapmak, o bilgisayar için atanmış olan yetkilendirmeyi siler, hatta bırakın işletim sistemini yeniden yüklemeyi, bilgisayara bir donanım parçası eklemek ya da çıkarmak, bilgisayarın lisans sunucularındaki sistem profili ile uyuşmayacağından daha önce ilgili bilgisayara atanmış yetkilendirme bile artık geçersiz olacaktır. Hatta daha da kötüsü, bilgisayarınızdaki yetkilendirme durup dururken silinebilir ya da bozulabilir.

Bu aslında, Microsoft DRM’sini kullanan BBC iPlayer yazılımını kullanan kullanıcılar arasında oldukça yaygın. iPlayer’in destek sayfalarında da detaylandırıldığı üzere bunun çözümü, Windows sistem klasörleri üzerinde bulunan gizli DRM klasörünü silmekten geçiyor. Bunun kötü bir yan etkisi ise o zamana kadar varolan lisanslar da kaybolacağından, daha önce satın alınmış DRM-korumalı şarkılar da o andan itibaren dinlenemeyecektir. Diğer bir deyişle Internet üzerinden müzik satın almış olan kullanıcılar, CD satın alan kullanıcıların aksine müziklerine sonsuza kadar sahip olabilmek için alışverişlerini belirli aralıklarla yetkilendirmeleri gerekebiliyor. Peki ya lisanslarınızı yedeklemek? Aslında bu Windows Media Player’da mümkündü ancak Microsoft, Windows Vista ile birlikte gelen Windows Media Player 11 ile bu özelliği geri çekti. Microsoft yetkilisi Adam Anderson yedekleme mekanizmasının zaten iyi çalışmadığını söylüyordu.

Yedeğinizi Almak

Sanders, “İçeriğin yedeklenmesi her servis tarafından onaylanmıyor, bu da kullanıcıda karışıklığa ve sorunlara yol açıyordu. Üçüncü parti dijital içerik servis sağlayıcıları müşterileri için yedekleme ve restorasyon ihtiyaçlarını karşılamak için en doğru pozisyondalar” dedi. Yani konu yine lisans sunucularına geliyor ki Microsoft işte bu sunucuları müşterileri için kapatıyor. Peki bunu neden yapıyor? Kullanıcılara gönderilen meşhur “şok” elektronik postasını yazan Rob Bennett’e göre bunun ana sebebi servisi desteklemenin çok karmaşık bir iş olduğu: “Ne zaman bir işletim sistemi güncelleseniz, destek sorunları ile karşılaşırsınız. İnsanlar sizi lisansları indiremedikleri için ararlar. Her seferinde yeni bir kod yazmak, yeni ayarlar hazırlamak zorunda kalırız”.

Hafifletici birkaç faktör yok değil. Bunlardan biri satın alınan materyaller genellikle onları CD’ye yazma hakkını da size sunarlar ki bu da şarkıdaki DRM korumasını kaldırarak tam bir yedek almanızı sağlar. Ancak bu da mükemmel bir sonuç değil zira Internet’ten indirdiğiniz pek çok dosya sıkıştırılmış bir biçimdedir. Siz onları CD’ye yazdığınızda şarkı indirdiğiniz dosya ile aynı ses kalitesine sahip olmasına rağmen daha sonra o şarkıyı yeniden CD’den bilgisayarınıza aktarmak istediğinizde ses kalitesinde azalma gözlenecektir.

Birleşik Devletler dışındaki müşteriler Microsoft’un bu adımından şimdilik doğrudan etkilenmiş değil. Her ne kadar Birleşik Krallık’ta MSN Music (Nokia tarafından işletiliyor), Napster ve HMV, Microsoft DRM’sini kullansalar da, bu mağazaların kendi lisans sunucuları bulunuyor. Halen, eğer Microsoft’un kendisi bunu yaptıysa, ve eğer bu tip satın almalar için DRM’nin sonu yavaş yavaş görünüyorsa, o zaman indirilmiş müziğe yatırım yapmış olan kullanıcıların dikkatli olması gerekiyor. En iyisi ne olur ne olmaz onları birer CD’ye yazmak. Bununla birlikte bazıları bunu yapmanıza izin vermeyecektir. Napster To Go gibi üyelik servisleri, ki Napster To Go 5 milyon civarındaki şarkıya erişim imkanı veriyor, DRM’yi kullanmaya devam edeceklerdir. Ancak şimdiye kadar üyelik servisleri kapatılmış değil.

Bununla birlikte Rosenblatt, Apple’ın DRM’siz müzik satma yarışına cevabının üyelik servisi olabileceğini söylüyor, zira Apple, benzer bir yöntemi iTunes Film Kiralama servisi ile kullanmaya başladı bile. “Artık iPod’unuz ile film kiralayabilirsiniz. iPod’da bunun gerçekleşmesini sağlayan özellik aslında müzik abonelik servislerini de destekleyecek sistemin bir parçası” diyor Rosenblatt.

Aynı Eski Problemler

Ve bu da kayıt şirketlerinin aynı eski problemlerle yüzyüze gelmesine yol açacaktır. Tıpkı ürünlerinden DRM’yi kaldırdıkları gibi Apple onları zorlayacaktır. Aboneliğe sahip Apple müşterileri muhtemelen başka hiçbir üçüncü parti servis sağlayacılarından içerik satın almayacaklardır, Amazon iTunes’un önüne geçip iPod uyumlu müzik satmaya başlamış olsa bile.

Jupiter Research firmasından Mark Mulligan da ayrıca Apple’ın bu konuya olan yaklaşımını değiştireceğine inanıyor. “Apple’ın yeni nesil hizmet oyununun bir parçası olması oldukça muhtemel. Örneğin Apple, satılan her iPodla birlikte müzik servisine sınırsız ya da birkaç ay ücretsiz abonelik hizmetini entegre edebilir. Aslında bu pazar üç seviyeye ayrılmış durumda. Üst seviyedekiler en yüksek kalite için en çok ödemeyi gerçekleştirmeye hazırlar ki bu da DRM’siz içerik anlamına geliyor. Orta seviyedeki kullanıcılar ise Nokia’nın Comes With Music servisi gibi bir servisi tercih edeceklerdir. Bu serviste siz bir cihaz alıyorsunuz ve cihaz fiyatına belirli bir süreliğine abonelik bedeli dahill edilmiş oluyor ancak içerik sadece o cihaz üzerinde kullanılabiliyor. Alt kesim ise Qtrax, SpiralFrog ve We7 gibi şarkıyı dinlemeden önce bir reklam dinlemenizi gerektiren ücretsiz içerik servislerine yöneleceklerdir.

Bu da Apple’ın üst seviye kullanıcılarların tercih ettiği DRM’siz iTunes indirmeleri ve abonelik servisleri ile başbaşa bırakıyor. Peki Jobs bunu kabul edecek midir? Ocak 2007′de Reuters Steve Jobs’a Apple’ın bunu yapıp yapmayacağını sorduğunda Jobs’un buna cevabı “Asla asla deme, ama müşterilerimiz bununla pek ilgileniyorlarmış gibi görünmüyor” açıklamasında bulunmuştu. “Abonelik modeli şimdiye kadar başarısız oldu.” ki bu sonsuza kadar olacağı anlamına gelmiyor. DRM korsanları durduramamış olabilir ancak kesinlikle rakipleri durduruyor. Ve iş dünyasında dağdan gelen bağdakini de kovabilir.

Tim Anderson
The Guardian 

yazar: macosxpc \\ etiketler: DRM